คำว่า "ปง" ตรงกับภาษาท้องถิ่นว่า “ป๋ง” และตรงกับภาษาไทยว่า “ปลง” หมายถึง การปล่อยหรือเปลื้องให้หมด ตามตำนานพระธาตุดอยหยวกว่า ถึงการสมาโทษของพญานาค ซึ่งได้ป๋งลงอุโมงค์รูถ้ำลึก (หลบซ่อนอยู่ในอุโมงค์) เมื่อครั้งพระพุทธเจ้าเสด็จพระธาตุดอยหยวก โดยพระองค์ก็ได้ให้อภัยโทษและถือเอานิมิตที่พญานาค ป๋งอุโมงค์ ใช้เป็นนามเมืองที่สร้างขึ้นมาว่า ตามประวัติการปกครอง อำเภอปง มีฐานะเป็นกิ่งอำเภอ เมื่อ พ.ศ. 2449 ขึ้นอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอเชียงคำ จังหวัดเชียงราย ต่อมา พ.ศ. 2456 ได้รับประกาศยกฐานะเป็นอำเภอ แต่โอนไปอยู่ในเขตการปกครองของจังหวัดน่าน ปี พ.ศ. 2463 เปลี่ยนชื่อจากอำเภอปง เป็นอำเภอบ้านม่วง ต่อมา พ.ศ. 2486 กระทรวงมหาดไทยได้ปรับปรุงท้องที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศ อำเภอปง จึงได้เปลี่ยนชื่อจากอำเภอบ้านม่วงมาเป็นอำเภอปงอีกครั้งหนึ่ง เพื่อให้ตรงกับตำบลอันเป็นที่ตั้งของที่ว่าการอำเภอ
    อีก 10 ปี ต่อมา กระทรวงมหาดไทยได้โอนพื้นที่เขตการปกครองของอำเภอปงจากจังหวัดน่าน กลับขึ้นอยู่ในเขตการปกครองของจังหวัดเชียงรายและ ในที่สุด ปี พ.ศ. 2520 ได้มีพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดพะเยาจนถึงปัจจุบัน ในส่วนของชุมชนเทศบาลตำบลปง ซึ่งตั้งอยู่ในตำบล อันเป็นที่ตั้งของที่ว่าการอำเภอ มีความเป็นมาจากประกาศกระทรวงมหาดไทย ลงวันที่ 8 พฤศจิกายน 2499 ยกฐานะท้องถิ่นบางส่วนในตำบลปง และตำบลนาปรัง อำเภอปง จังหวัดพะเยา พื้นที่ 9 ตารางกิโลเมตร หรือ 5,625 ไร่ ขึ้นเป็นสุขาภิบาลปง ตามราชกิจจานุเบกษา เล่ม 73 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 28 พฤศจิกายน 2499 และต่อมาเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ได้มีพระราชบัญญัติยกฐานะสุขาภิบาลทั่วประเทศขึ้นเป็นเทศบาลตำบลทั้งหมด รวมทั้งเทศบาลตำบลปง